Kendine Odaklanmanın Suçluluğu

Gündelik yaşam koşuşturmacasında iş, aile ve sosyal hayat arasında koşturup duruyorsun. Bazen kendine ayıracağın zaman, ihtiyaçtan çıkıp lüks gibi görünüyor olabilir. Bir de yapman gerekenler, görüşmen gereken insanlar biriktiyse… Başkalarının beklentileri devreye girdiğinde sadece kendin için yaptığın şeyler suçluluk hissetmene neden olabilir.

Neden suçluluk?

Suçluluk duygusunun arkasında birçok farklı neden olabilir. Bunları üç ana başlıkta toplayabiliriz: toplumsal beklentiler, öğrenilmiş bireysel beklentiler ve mükemmeliyetçilik.

Özellikle kadınlardan sürekli üretkenlik ve ilgili olmaları beklenir. Erkekler ise bir evi geçindirmekle yükümlüdür. Tembellik kimse için hoş görülmez. Oysa kendine zaman ayırman tembellik değil. Toplumsal beklentiler, kendinle kaldığın her anın bencil hissetirmesine de neden olabilir. Ancak sağlıklı bir bencillik, önce ben iyi olmalıyım ki çevreme de iyi gelebiliyim düşüncesinden doğar ve herkes için ihtiyaçtır.

Yıllarca tembel görünmekle ilgili edindiğin öğretiler, önce işini bitirmezsen işe yaramaz ya da boş insan gibi görüneceğini düşündürebilir. Ancak bu baskı, artık çevrenden gelmese bile senin geleceğini düşünerek kendini sonraya atmana neden olan bir düşünceden ibaret.

Başarının takdirinden çok başarısızlığın yerilmesiyle büyüdüysen mükemmeliyetçi bir karakter geliştirmiş olabilirsin. Başarıyı olması gereken bir norm gibi görmen, elini attığın her işte ve her ilişkinde başarılı olmak istemen boş vaktinin bile sana verimsiz görünmesine neden olabilir. Kendine vakit ayırmak için verimli diye nitelendireceğin eylemlerde bulunsan bile onları başarı diye tanımlamayabilirsin. Bu yüzden de önce işlerin ve sosyal ilişkilerine odaklanıp kendini ikinci plana kolaylıkla atabilirsin.

Tüm bu nedenler ayrı ayrı ya da bir arada senin üzerinde baskı oluşturabilir ve suçluluk duygusunu doğurabilir.

Kendine zaman ayırman gerek.

Yapılan çeşitli araştırmalara göre; kendi istek ve ihtiyaçlarına odaklanarak kendine zaman ayırdığında stresin azalır, daha sağlıklı sosyal ilişkiler kurarsın ve daha verimli bir aktifliğe sahip olursun. Sana ait olan zaman bencillik değil, hayatını sürdürebilmen için ihtiyaçtır.

Suçluluk hissini nasıl azaltabilirsin?

• Düşüncede değişim: Kendine ayırdığın vakti bir lüks olarak değil yaşamına yatırım olarak görmeyi dene.

• Adım adım ilerle: Bir anda kendine vakit ayırmak için geniş zaman kullanımı kolay pes etmene neden olur. Günlük küçük etkinlikler ile başlayabilirsin. Mesela 10 dakikalık bir yürüyüş, sevdiğin bir yerde tek başına bir kahve içmek veya sadece sessizce odanın kapısını kapayıp biraz uzanmak ve kendinle kalmak bir başlangıç olabilir.

• Sınırlarını koy: Başkaları için hareket etmek yerine atacağın adımları tekrar değerlendir. Gerçekten sen de bunu yapmayı istiyor musun, şu an mı yapmak istiyorsun, buna ihtiyacın var mı gibi sorgulamalar yardımcı olacaktır. Kendi ihtiyaçlarını görmezden gelme.

• Rutinlerden faydalan: Tek seferlik ya da seyrek düzende kendine zaman ayırmak, suçluluk hissini kolayca ve yoğun bir şekilde hissetmene neden olabilir. Kendine ait vakti bir rutine dönüştürmen onu yeni bir alışkanlık haline getirmen demektir. Böylece suçluluk hissi de azalır.

• Değerini hatırla: Sen iyi olmadan kimseye bir faydan olmayacak. Önce senin dinlenmiş, keyifli ya da huzurlu olabilmen gerekli. Bu yüzden kendi değerini anımsa ve başkalarını önceliklendirmeden önce bir kere daha düşün.

Neler yapabilirsin?

• Meditasyon, nefes egzersizi, sessizce uzanmak gibi dinginleştiren faaliyetler

• Yürüyüş ya da hafif egzersiz gibi fiziksel sağlık odaklı eylemler

• Günlük tutmak, ilgini çeken şeyleri not etmek, kolaj defteri hazırlamak gibi aktarım ve hatıra etkinlikleri

• İlgini çeken bir hobi bulmak

• Sosyal medyadan ve teknolojiden uzaklaşıp sessiz bir zaman geçirmek
  

Bu listenin bir sonu, maddelerin de doğrusu yanlışı yok. Sana neyin iyi geldiğini deneyerek de keşfedebilirsin. Acele etme. Sadece kendine o vakti ayırmaya odaklan. Zamanla suçluluk hissi geçecek, daha huzurlu ve özgür hissettiğin bir yaşantın olacaktır.

İlgini çekebilecek kaynakları senin için derledim:

Okuma

Brown, B. (2010). The Gifts of Imperfection
Neff, K. (2011). Self-Compassion
Ehrenreich, B. (2019). Bedenim Benim: Modern Dünyada Dinlenmenin Önemi

İzleme

TED Talk: Brené Brown – The Power of Vulnerability
Why Self-Care Isn’t Selfish (Kısa motivasyonel konuşma)

Dinleme

The Calm Collective Podcast: Bölüm “Learning to Rest Without Guilt”
Unlocking Us with Brené Brown: Bölüm “Permission to Rest”