LGBTQİA+ : Görünmez Stres Faktörleri

Herkesin yaşamında birçok stres kaynağı var. LGBTQİA+ bireyler, cinsel yönelimleri veya kimlikleri sebebiyle toplumun kalanından farklı, görünmeyen çeşitli stres faktörleriyle karşılaşır. Bu stresin kaynağı sadece bireysel ve toplumsal olaylar değil, bazen de dışlanma ihtimali gibi beklentilerdir.

Azınlık sistemi kuramı, toplumun çoğunluğundan ayrışan grupların yaşayabildiği ek stres kaynaklarını açıklar. LGBTQİA+ bireyler için de bu stres kaynaklarının geçerli olduğunu söyleyebiliriz.

Kimliğini gizleme ihtiyacı duymak, acaba kendimi açsam nasıl bir tepkiyle karşılaşırım sorusu sebebiyle düzenli bir ikililemde kalmak; toplumdan beklentilere dayalı hissedilen bir baskıdır.

Gündelik yaşamda küçümseyici ifadeler, imalı şakalar veya dışlayıcı bakışlar bu bireylerin karşılaştığı mikro saldırılardır. Bu saldırıların temelinde sadece homofobi ya da transfobi yatmaz. Heteroseksüel erkek olmayan her birey kadınsı görülmeleri nedeniyle de aşağılanmaya maruz bırakılır.

LGBTQİA+ bireyler bazen, kimliklerine yönelik toplum tarafından gelen olumsuz söylemleri içselleştirebilir. Böylece homofobik fikirlerden doğan saldırıları kendi benliğine yükleyip kendi kendine istemsizce bir baskı uygulayabilir.

Bu insanlar, toplumun kalanından daha yoğun gelecek kaygısı duyabilir. İş bulmak, aile kurmak, toplumda kabul görmek hem yasalar hem de toplum tarafından benimsenmiş yazılı olmayan kurallar sebebiyle yoğun kaygıya neden olabilir.

Gündelik yaşamda yansımaları:

Görünmez stres faktörleri gündelik yaşamı etkiler. Sürekli tetikte olma ihtiyacı duyabilirsin. Zarar görmemek adına insanların ne düşünceği veya nasıl tepki vereceğini öngörmeye çabalayabilirsin. Bu sende, bir gizlilik baskısı da yaratabilir. Mesela sevgilinden bahsederken arkadaşım diye anlatmak zorunda hissedebilirsin.

İşe başvururken, bir sağlık ya da devlet hizmeti alırken ve hatta ev tutarken bile ayrımcılıkla karşılaşma ihtimalinden korkabilirsin. Ne yazık ki bu korkunun gerçekçi temelleri de var. Bu durum, yaşamını çeşitli şekillerde zorlaştırabilir.

Bütün bu zorluklar ve çekinceler üzerinde duygusal bir yük oluşturur. Kabul görmeme korkusu; yalnızlaşmana neden olabilir ve kaygı, depresyon gibi psikolojik sıkıntılar yaşama ihtimalini artırabilir.

Araştırmalar, LGBTQİA+ bireylerde kaygı ve depresyon oranlarının daha yüksek olduğunu gösteriyor. Buna ek, özsaygın ve özdeğerin toplum desteğiyle doğrudan ilişkili olarak değişkenlik gösterebilir. Yalnızlık duygusu hem psikolojik esenliğini hem de zamanla yol açabileceği sıkıntılar sebebiyle fiziksel sağlığını yıkıcı bir şekilde etkileyebilir.

Dayanıklılık geliştirmek ve güçlenmek

Bütün zorluklara ve stres kaynaklarına rağmen, LGBTQİA+ kişiler arasındaki dayanışma etkili bir iyileştirici faktördür. Ayrıca; toplumda yavaş da olsa görülen değişim, dışlamayla sonuçlanan davranışların azalmasına neden olmakta.

Her ne kadar hayal ve talep edilen, toplumun her kesiminde ve her lokasyonda normun bir parçası olduğunun kabul edilmesi olsa da şimdilik toplumun güvenli alanlarında, seninle benzer deneyime sahip insalarla ya da seni sen olarak kabul eden ve seven insanlarla bir arada olmak güçlenmeni kolaylaştırır.

Toplumdan ayrıştırılan biri olmak zor gelebilir. Bazen bununla mücadele etmek için bireysel kaynakların kısıtlı kalabilir. Bu durumda bir uzman desteği ile stres faktörlerini aşmak için çalışmanı öneririm.

Dışarıdan kabul gelmese de kendi kimliğini önce senin kabul etmen ve kendini sevmen görünmez stresi azaltan en önemli etmenlerdendir.

Sorumluluk hepimizin!

Görünmez stres, LGBTQİA+ bireylerin gündelik yaşamını zorlaştıran ve çoğunlukla dışarıdan fark edilmeyen bir yüktür. Bu yükü, toplum olarak anlamak, farkında olmak ve güvenli alanlar yaratmak hepimizin sorumluluğudur. Herkesin eşit ve sağlıklı bir yaşam sürmesi için her türlü ayrımcılığın ortadan kalkması için çabalamak hepimizin görevi ve en önemlisi de hakkıdır.

İlgini çekebilecek kaynakları senin için derledim:

Okuma

Meyer, I. H. (2003). Prejudice, Social Stress, and Mental Health in Lesbian, Gay, and Bisexual Populations.
Pachankis, J. E. (2015). A Transdiagnostic Minority Stress Treatment Approach for Gay and Bisexual Men’s Mental Health.
Judith Butler - Kim Korkar Toplumsal Cinsiyetten
“Lubunya: Türkiye’de LGBTİ+ Hareketi” – Kolektif.

Dinleme

Podcast: “Queerwaves” (Türkiye’de queer hayat üzerine sohbetler).
TED Talk: “Fifty Shades of Gay” – iO Tillett Wright.